Mirzə Cəlil taleyində və yaradıcılığında Nehrəm kəndi

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2019-cu il 17 yanvar tarixli Sərəncamına əsasən bu il böyük yazıçı, dramaturq, publisist və ictimai xadim Cəlil Məmmədquluzadənin anadan olmasının 150 illik yubileyi qeyd edilir. Azərbaycan publisistikasını, dramaturgiyasını bənzərsiz əsərlərlə zənginləşdirən, yeni bir ədəbi məktəb yaradan, “kiçik hekayənin böyük ustadı” kimi tanınan qüdrətli naşir “Molla Nəsrəddin” jurnalı ilə Azərbaycanda, eləcə də Yaxın Şərqdə satirik jurnalistikanın əsasını qoydu.

Ədibin yaradıcılığında bir müddət onun Nehrəmdə yaşayıb fəaliyyət göstərdiyi dövr də xüsusi yer tutur. Burada dərs dediyi illərdə fəaliyyətini millətin maariflənməsinə, qəflət yuxusundan oyanmasına, tərəqqisinə həsr edən böyük ədib Azərbaycan ədəbiyyatının ən dəyərli nümunələrini yaradıb. Bununla bağlı Cəlil Məmmədquluzadənin bu kənddə yerləşən Xatirə Muzeyinin direktoru, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi Akif Hacıyevlə həmsöhbət olduq.

Ardını oxu...

 

Heydər Əliyev Muzeyinin yaradılmasının 20 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib

Fevralın 18-də Heydər Əliyev Muzeyinin yaradılmasının 20 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib.

Muzeydə keçirilən tədbiri Naxçıvan Muxtar Respublikasının mədəniyyət naziri Natəvan Qədimova giriş sözü ilə açaraq bildirib ki, milli-mənəvi dəyərlərimizin, tarixi yaddaşımızın gələcək nəsillərə çatdırılmasında muzeylərimizin rolu əvəzsizdir. Ümummilli lider Azərbaycana rəhbərlik etdiyi bütün dövrlərdə geniş muzeylər şəbəkəsinin yaradılmasına xüsusi diqqət və qayğı göstərib. Bu gün doğma Vətənimizdə, o cümlədən qədim diyarımızda ümummilli liderin siyasi kursu layiqincə davam etdirilir. Muzeylərin yaradılmasına və inkişafına, maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsinə böyük diqqət və qayğı göstərilir.

Qeyd edilib ki, bu gün iyirmiillik bir tarixə malik Heydər Əliyev Muzeyinin muxtar respublikada yaradılan muzeylər içərisində xüsusi yeri və əhəmiyyəti vardır. Muzey Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri cənab Vasif Talıbovun 1999-cu il 18 fevral tarixli Sərəncamı ilə yaradılıb. Bu sərəncam Heydər Əliyev şəxsiyyətinə olan sonsuz ehtiram və məhəbbətin bariz nümunəsidir.

Ardını oxu...

 
 

Mirzə Cəlil: Bütün nəsillərin, bütün dövrlərin yaşıdı

“Qələmin müqəddəs vəzifəsi xalqın xoşbəxtliyi yolunda xidmət etməkdir... Bu ola gərək hər bir qələm sahibinin amalı”...

Ədəbiyyatımızda əbədiyaşarlıq qazanmış dahi sənətkar Mirzə Cəlilin bu qiymətli sözlərinin canlı ifadəsini elə ustad yazıçının öz həyat və yaradıcılığında bütün yönləri ilə görmək mümkündür. Müəllifin istər ən kiçik hekayələrinin, felyetonlarının, məqalələrinin, məktublarının, eləcə də dram əsərlərinin hər sətrində bir işıq görürük. Böyük ədibin ürəyinin və sabaha ümidinin işığını. Bu işıq hər birimizə təlqin edir ki, Vətəni sevmək xalqı, milləti sevməkdir, doğma torpağı sevməkdir. Bu ən ali, ən bəşəri, ən ülvi hissdir. Bu, kamillikdir, mənəviyyatımızın minillik həqiqətidir.

Zaman-zaman bu hissləri yaşadanlar, bu hissləri yaşayanlar bu gün yaddaşlarda özlərinə yaşa­maq hüququ qazanıblar. Ürəklərdə ­təsdiqləniblər.

Mirzə Cəlil şəxsiyyəti, Mirzə Cəlil vətəndaşlığı, Mirzə Cəlil ­ziyalılığı...

İnanmıram ki, ikinci bir hansısa qələm sahibi öz xalqını, öz millətini, öz Vətənini, öz dilini Mirzə Cəlil qədər sevə bilsin. Bu, reallıqdır. Professor Cəfər Xəndanın sözlərini xatırlayıram: “Cəlil Məmmədquluzadənin əsərlərində... böyük vətənpərvərlik ruhundan doğan bir lirika da vardır. Bu lirika bəzən gülüşlə birləşsə də, bu gülüş göz yaşları arasından doğan gülüşdür”.

İnanmıram ki, hansısa yazı-pozu adamı Mirzə Cəlil kimi dəlicəsinə sevdiyi xalqının dərdlərini, ağrılarını belə çılpaqlıqla, yanarlılıqla qələmə alsın. Bu da heç bir analoqu olmayan həqiqətdir.

Ardını oxu...

 
 

Tamaşaçıları valeh edən sənətkar: Xədicə Qazıyeva

Bu gün Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının ilk peşəkar aktrisalarından olan Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Xədicə Qazıyevanın doğum günüdür. O, 1909-cu il fevralın 15-də Rusiyanın Qazan şəhərində anadan olub. Əslən Bakıdan olan həyat yoldaşı ilə ailə qurduqdan sonra Azərbaycanda yaşayıb.

Naxçıvan teatrında uzun illər öz sənət bacarığı, istedadı ilə tamaşaçıların sevimlisinə çevrilən Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Xədicə Qazıyeva  ömrünü bu teatra həsr edən təkrarolunmaz sənətkar, Xalq artisti Sofya Hüseynovanın anası, Xalq artistləri Rəfael Dadaşovun və Rövşən Hüseynovun nənəsidir. Bu gün Naxçıvanda çox az ailə var ki,  üç nəsil bir sənətin davamçılarını yetişdirsin.

Bu ailənin sənət ənənəsinin banisi təbii ki, Xədicə xanımdır. O, 1920-ci illərdə Naxçıvana ezam olunan hərbçi həyat yoldaşı ilə muxtar respublikaya gələndə teatrda onun kimi qadın aktrisalara çox ehtiyac var idi. Ona görə də, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Xədicə Qazıyeva teatrda işləmək üçün müraciət edəndə onu məmnuniyyətlə truppaya qəbul etdilər. Bu gənc, istedadlı aktrisanın peşəkarlığı ilk illərdən teatrın truppasının işini xeyli asanlaşdırdı. Çünki uzun illər Bakıdakı teatrda olduğu kimi, Naxçıvan teatrında da qadın rollarını ya kişilər, ya da qeyri-millətlərin nümayəndəsi olan, Azərbaycan dilində danışmaqda çətinlik çəkən qadınlar oynayırdı. 1923-cü ildə Naxçıvan teatrına Dövlət Teatrı statusu verilib. Muxtariyyət illərində isə Bakıdan qadın aktrisalar teatra dəvət alıblar. Amma onlar da bir neçə tamaşa oynayandan sonra yenidən geri qayıdırdılar. Nəticədə isə peşəkar qadın aktrisalar sarıdan teatrda ciddi boşluq hiss olunurdu. Məhz həmin vaxtlarda Xədicə xanımın Naxçıvana gəlişi teatr ictimaiyyətini sevindirdi. İstedadı ilə seçilən aktrisanın Naxçıvan teatrında ilk rolu “Qaçaq Kərəm” pyesində Sirab obrazı olub. Sonra Cəfər Cabbarlının “Sevil” əsərində Edilyanı, Hüseyn Cavidin “Şeyx Sənan” faciəsində Xumarı oynayıb. Onun oynadığı rolların sayı 150-dən artıqdır. Bu isə Naxçıvan teatrında çox az sənətkara qismət olan bir taledir.

Ardını oxu...

 
 

Milli musiqi alətlərinin mahir ifaçısı

Milli musiqi alətlərinin mahir ifaçısı Kamal Babayev bu sənətin sirlərini qardaşı Kamildən öyrənib. Əvvəlcə ustadı ilə birlikdə el şənliklərində ney, zurna çalıb. İlk dəfə daha çox tamaşaçı qarşısına isə 16-17 yaşlarında çıxıb ki, bu da 1970-ci illərə təsadüf edir. Qədim və müasir Şərur yallılarının ifaçısı kimi sənətdə günbəgün, aybaay, ilbəil püxtələşib, xalqın, elin dünya boyda hörmətini, sonsuz məhəbbətini qazanıb.

Ömrünü-gününü nəfəsli alətlərə bağlayaraq pərəstişkarlarının rəğbətini qazanmış Kamal Babayev tütək, balaban və qara zurnada milli rəqslərimizi, el havalarını, yallıları xüsusi məhəbbət və məharətlə ifa edir. Sovet dövründə müxtəlif xarici ölkələrdə -- Macarıstanda, Polşada, Rusiyada, Türkiyədə, Misirdə keçirilən festivallarda iştirak edərək laureat olub. Sinəsini bu yarışmalardan qazandığı müxtəlif nişanlar bəzəyir.

Kamal Babayev söhbət zamanı dedi:

-- 1937-ci ildə deputat kimi seçiciləri ilə görüşü zamanı Şərurda olan dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyov el şənliklərində Şərur yallıları ilə maraqlanarkən qətiyyətlə söyləyib: «Yallının Vətəni Şərurdur, yallı Şərurda doğulub». Bu müdrik fikirdən gələn mənanın açıqlamasını təsdiqləmək elə də çətin deyil. Rayonumuz, eləcə də Naxçıvan diyarı bəlkə də yeganə bölgədir ki, elə bir toy-düyünü, şənliyi, mərasimi yoxdur ki, yallısız keçsin. Ta qədimdən belədir, artıq yallı bir növ Şərurun musiqi rəmzinə çevrilib. Xüsusilə, gəlin aparanda toy karvanı geniş bir düzənlikdə, yaxud çəmənlikdə mütləq dayanır, həm qız, həm də oğlan tərəfi əl-ələ tutub yallı gedir. Yallı həm də birlik, həmrəylik rəmzidir. Hər fəslin və mərasimin öz yallısı var: «Bahari», «Urfani», «Köçəri», «El yallısı», «Tənzərə», «Tirmə şal», «Qaladan-qalaya», «Şəruri», «Siyaquti» və başqaları. Yallıda əl-ələ tutaraq coşğunluqla ünsiyyətdə olan insanlar ətrafa olduqca xoş emosiyalar yayırlar. Rayonumuzda yeni yallılar da yaranır və bu nümunələrə uyğun sözlər də qoşulur.

Ardını oxu...

 
 

Səhifə 12 > 62-dən

Joomla 1.5