Dünya əhəmiyyətli tarixi abidə - Qarabağlar Türbə Kompleksi

Qədim Naxçıvan çoxsaylı abidələri ilə xalqımızın milli mədəniyyətinin yaranmasına və formalaşmasına təsir edən zəngin diyardır. Bu diyarın köksündəki yüzlərlə abidə dünənimizdən bu günümüzə uzanan yolda bu zənginliyin təqdimatçılarıdır. Elə bu yazıda söhbət açacağımız dünya əhəmiyyətli Qarabağlar türbəsi də maddi-mədəni irsimizlə yanaşı, həm də dövlətçilik tariximizi özündə yaşadan abidələrdəndir.

Yenidən həyat bəxş edilən abidə

Muxtar respublikamızın tarixinə uğurlu illərdən biri kimi yazılan 2018-ci il həm də bu tarixi abidənin kompleks şəkildə bərpadan sonra istifadəyə verilməsi ili kimi daim xatırlanacaq. Qeyd etmək lazımdır ki, Qarabağlar türbəsi əsrlərdir tarixin və təbiətin ağır sınaqları ilə üz-üzə qalıb. Abidənin bəzi hissələri uçub dağılsa da, öz mövcudluğunu qoruyub saxlayıb.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin “Qarabağlar Türbə Kompleksinin bərpası və tədqiq olunması haqqında” 2016-cı il 4 iyul tarixli Sərəncamına uyğun olaraq, Kəngərli rayonunun Qarabağlar kəndindəki türk-islam mədəniyyətinin nadir nümunələrindən olan Qarabağlar türbə kompleksində bərpa işləri iki il davam edib. Abidə üzərində bərpa işləri elmi və tarixi əsaslarla aparılıb. Ötən dövrdə muxtar respublika rəhbərinin müvafiq sərəncamına əsasən yaradılan “Qarabağlar Türbə Kompleksi” tədqiqat qrupu kompleksin tarixi ilə əlaqədar yeni faktlar aşkara çıxarıb, abidənin tarixi, kitabələri, memarlıq xüsusiyyətləri, etnoqrafiyası, “Qarabağlar” sözünün mənşəyi və etimologiyası, türbə və onun ətrafındakı epiqrafik, arxeoloji və tarix-memarlıq abidələri, keramikası haqqında məlumatlar toplayıb. Həmin məlumatlar əsasında türbə kompleksi və ətraf ərazilərlə əlaqədar yeni elmi nəticələr əldə olunub.

Naxçıvan memarlıq sənətinin tarixi nümunəsi

Onu da xatırladaq ki, Qarabağlar türbə kompleksi qoşa minarə və onları birləşdirən baştağ, xanəgah və türbədən ibarətdir. Kompleksin əsasını türbə təşkil edir. Bu türbə qülləvarı xatirə tikintilərinə aiddir və on iki yarımsilindrin birləşməsindən ibarətdir. Diametri 10 metrə yaxın olan, hazırkı vəziyyətdə hündürlüyü 16 metrə çatan Qarabağlar türbəsinin 4 baştağı vardır. Baştağlarının dördünün də baş tərəfində müqəddəs “Qurani-Kərim”in “əl-Mumin” surəsindən 16-cı ayənin son hissəsi yazılıb.

Türbənin memarlıq quruluşu, tikilişi zamanı tətbiq edilən dəqiq həndəsi ölçmələr, üzərində əsrlərdir, təbii təsirlərdən solmayan boyalı naxışlar abidənin möhtəşəmliyindən xəbər verir. Eyni zamanda, bu tikili Naxçıvan memarlıq sənətinin, mədəniyyətimizin inkişafının da bir göstəricisidir.

Ardını oxu...

 

Naxçıvan torpağının yetirdiyi şair qadın

Orta əsrlərin sonlarında öz şeirləri ilə seçilən şair qadınlarımızdan biri də Heyran xanımdır. Bu şair qadın ədəbiyyat tariximizə Heyran xanım Dünbuli kimi düşüb.

Tarixi mənbələrdə onun haqqında az da olsa məlumatlar qalıb. Belə ki, Heyran xanım XVIII əsrin sonlarında Dünbuli Kəngərli xanları ailəsində Naxçıvanda doğulub. Elə burada da təhsil alıb, ərəb və fars dillərini, klassik Azərbaycan və fars ədəbiyyatını öyrənib. XIX əsrin əvvəllərində Rusiya-İran toqquşmaları dövründə çoxlu naxçıvanlılar ilə birlikdə onun da ailəsi Naxçıvandan Təbrizə köçürülüb.

Doğma yurdundan və yaxın adamlarından ayrı düşən Heyran xanımın həyatı kədərli keçib. O, həmişə zəmanədən, adamların vəfasızlığından, özünün qürbətdə tək-tənha qalmasından gileylənib, yaşadığı Təbriz şəhərini "guşeyi-zindan" adlandırıb. Ömrü iztirablar içində keçən şairəşeirlərinin birində o, öz vəziyyətini təsvir edərək yazır:

Belim büküldü, qara saçlarım ağardı mənim,

Qocalmışam bu cəfakar çərx əlindən, aman.

Şairənin ömrünün sonları daha kədərli keçib. Ailə ixtilafları və narazılıqları ona ağır təsir göstərir, getdikcə səhhəti pisləşir. Heyran xanım 1848-ci ildə Təbrizdə vəfat edir və  orada dəfn olunur.

Yaradıcılığında klassik poeziya üslubunu davam etdirən Heyran xanım əsərlərini İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Əlican Qövsi kimi klassik Azərbaycan şairlərinin ədəbi təsiri ilə yazıb.

Ardını oxu...

 
 

8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə tədbir keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaranmasının 95 illiyi ilə əlaqədar 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə tədbir keçirilib.

Əvvəlcə istedadlı qadınların rəsm və əl işlərindən, eləcə də qadınlar tərəfindən nəşr edilən kitablardan və ailə təsərrüfatı ilə məşğul olan qadınların istehsal etdiyi məhsullardan ibarət “Naxçıvan qadınları – 95” adlı sərgiyə baxış olub.

Tədbirdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Ramilə Seyidova tədbir iştirakçılarını və muxtar respublika qadınlarını Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri cənab Vasif Talıbovun adından təbrik edib. Muxtar respublika qadınlarının müxtəlif sahələrdəki uğurlarından danışan Ramilə Seyidova çıxışının sonunda yaradılan şəraitə və göstərilən hərtərəfli qayğıya görə muxtar respublika qadınları adından Ali Məclisin Sədrinə minnətdarlığını bildirib. Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Mirsənani Seyidov qadınları təbrik edib.

Sonra kimya üzrə fəlsəfə doktoru Fizzə Məmmədova və ailə təsərrüfatçısı Sürəyya Quliyevanın çıxışları olub. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə fərqlənən qadınlara diplomlar təqdim olunub, tədbir iştirakçılarına hədiyyələr verilib. Tədbir konsert proqramı ilə başa çatıb. Həmin gün analoji tədbirlər muxtar respublikanın rayonlarında da keçirilib.

“Nuhçıxan” İnformasiya Agentliyi

08.03.2019

 
 

Ədəbiyyat Muzeyində poeziya axşamı təşkil olunub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Ədəbiyyat Muzeyində Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illik yubileyinə həsr olunmuş poeziya axşamı keçirilib.

Tədbirdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin sədri Asim Əliyev bildirib ki, 95 illik tarixində ədəbiyyatımız da bir çox uğurlara imza atıb. XX əsrdə ədəbiyyatımıza Cəlil Məmmədquluzadə, Hüseyn Cavid, Məmməd Səid Ordubadi kimi nəhəng simalar bəxş edən Naxçıvan ədəbi mühitinin Məmməd Araz, İslam Səfərli, Hüseyn İbrahimov, Müzəffər Nəsirli, Adil Babayev kimi görkəmli qələm sahibləri də öz yaradıcılıq dəst-xətləri ilə seçilib, Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına mühüm töhfə veriblər.

Qeyd olunub ki, Sovetlər Birliyi dönəmində Naxçıvan Yazıçılar Birliyinin cəmi 11-12 üzvü olduğu halda, indi Birlik üzvlərinin sayı 70-ə çatıb. Birliyin indiyə kimi 30-a yaxın almanaxı dərc olunub ki, onların da 15-i son 12 ildə işıq üzü görüb. Vurğulanıb ki, son illərdə yazılan şeir və poemalar, nəsr əsərləri onu göstərir ki, Naxçıvanın müasir inkişafı və qədim tarixi, həyata keçirilən böyük abadlıq və quruculuq işləri, eləcə də qədim diyarımızın gözəlliyi şair və yazıçılarımızın əsərlərində böyük sevgi ilə tərənnüm olunur.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin üzvləri Əbülfəz Ülvi, Zeyqəm Vüqar, Tofiq Qəbul və Elxan Yurdoğlu Naxçıvanla bağlı yazdıqları şeirlərini səsləndiriblər.

Sonda Naxçıvan şəhər ümumtəhsil məktəblərinin şagirdləri Naxçıvana həsr olunmuş şeirləri bədii qiraət ediblər.

“Nuhçıxan” İnformasiya Agentliyi

07.03.2019

 
 

Yallılarımız unudulmaz mənəvi irsimizdir

Yallılar əsrlərin süzgəcindən keçərək xalqımıza məxsus bütün xüsusiyyətləri, onun kimliyini, tarixini, mədəniyyətini, etnoqrafiyasını, mifoloji inanclarını keçmişimizdən bu günədək daşıyan xalq rəqs­lərimizdir. Yallılar nəsillər arasında mənəvi körpüdür. Qürur hissi duyuruq ki, muxtar respublikamızda bu mənəvi körpü yüksək ehtiramla qorunub saxlanılır.

Araşdırmalar sübut edir ki, incəsənətin ən geniş yayılmış növlərindən biri olan rəqs sənətinin tarixi zərb musiqi alətlərinin yaranma tarixindən xeyli qədimdir. İbtidai icma quruluşu dövründə Azərbaycan ərazisində yaşayan müxtəlif qəbilə üzvləri ova çıxdıqları zaman əl çala-çala, ya da ağac və daşları bir-birinə vuraraq rəqs etmişlər. Bu cəhətdən muxtar respublikamızın Ordubad rayonu ərazisində yerləşən Gəmiqayadakı qaya təsvirləri xüsusilə səciyyəvidir. Eradan əvvəl II-I minilliyə aid yaşayış yeri olan Qızılburunda da aşkar edilmiş polixrom boyalı küpə üzərindəki rəqs – ifaçılıq təsviri yurdumuzda yallının çox qədim tarixə malik olduğundan xəbər verir.

Hələ lap qədimdən insanlar rəqs etmək üçün müəyyən müşayiətə və ritmə ehtiyac duymuşlar. Bu gün də yallılarımızı musiqinin müşayiəti olmadan təsəvvür etmək çox çətindir. Bəs hazırda muxtar respublikamızda keçirilən müxtəlif mədəni tədbirlərdə iştirak edən yallı qruplarını müşayiət edən, sevə-sevə dinlədiyimiz musiqiləri səsləndirən yallı müşayiətçiləri kimlərdir? Bu sualın sorağında Şərur rayonuna üz tutduq. Rayon mədəniyyət sarayında “Şərur” Xalq Yallı Ansamblının məşq saatı olduğundan həm yallılarımızı əyani olaraq izləyə bildik, həm də yallı musiqisini dinləmək imkanımız oldu.

Ardını oxu...

 
 

Səhifə 5 > 62-dən

Joomla 1.5