Minilliklər sığan muxtariyyət yaşlı ünvan

Bu ünvan muxtariyyətimizlə eyni – 95 yaşda olan, lakin qədim Naxçıvanımızın neçə-neçə minilliklərinin sığdığı Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyidir. Bu ünvanın həyətindəki daş fiqurlardan tutmuş muzeyin qapısından içəriyə girdiyim andan qarşılaşdığım bütün guşələr, eksponatlar, tablolar, rəsmlər məni minilliklər öncəyə uzun bir səyahətə – beşminillik yaşı olan qədim Naxçıvanımızın bu günündən dünəninə aparır. Bu virtual aləm illərlə kitablardan oxuduğum qədim və möhtəşəm tarixin bütün dövrlərinin insanına çevirir məni.

Budur eramızdan əvvəl III minillikdəyəm. Nuh tufanının uğultuları çınlayır qulaqlarımda. Bu tufanın sakitləşərkən yer üzünə bəxş etdiyi Naxçıvanın tarixi həmin tufanın Gəmiqayadan, Duzdağdan qopardığı daşlara və sal duz parçalarına həkk olunub. O daşlar, duz parçaları dilə gəlib günümüzə minilliklər öncədən söhbət açır, Ulu Yaradanın Naxçıvana bəxş elədiyi Duzdağ möcüzəsindən, Qazma mağarasından, Nuh Peyğəmbərin torpağa endirdiyi ehtimal olunan Gəmiqayadan danışır. Gəmiqaya daşlarının üzərinə insanların həkk etdikləri təxəyyül məhsulları – təsvirlər onların zəkasını duz sallarının füsunkar parıltısında əks etdirir.

Qarşıda sanki Gəmiqayadan sıldırımlıq alan Əshabi-Kəhf tarixin minilliklərindən boylanır. Neçə yüzilliklərdir, Tanrıya sığınan, niyyət və arzularının gerçəkləşməsini ümid edən, inamı ilə pənah gətirən insanların dəstə-dəstə axışdığı bu dini-mədəni abidə İslam mədəniyyətinin beşiyi olan Naxçıvanın müqəddəs torpaqlarından, bu torpaqların tarixin neçə-neçə hadisələrinə şahidliyindən söhbət açır.

Ardını oxu...

 

Bir muzeyin tarixçəsi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov “Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyinin 95 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında” 2019-cu il 2 avqust tarixli Sərəncam imzalayıb. Sərəncamda qeyd olunur ki, muzey fəaliyyətinin ilk illərində tarixi əhəmiyyətə malik eksponatların toplanması və mühafizəsi işini təşkil edərək muxtar respublikada muzeyşünaslığın əsasını qoyub. Bu mənada, Sərəncam Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyinin fəaliyyətinə dövlət səviyyəsində verilən ən yüksək qiymətdir.

Naxçıvanda muzey işinin başlanğıc tarixi XIX əsrin sonlarına təsadüf etsə də, dövlət tərəfindən ilk dəfə Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetinin 1924-cü il 30 oktyabr tarixli qərarı ilə Naxçıvan Tarix-Etnoqrafiya Muzeyi (indiki Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi) yaradılıb. Naxçıvan Tarix-Etnoqrafiya Muzeyinin yaradılması barədə Naxçıvanın yerli hökuməti tərəfindən müvafiq qərar qəbul olunmasına və maarif komissarlığına müvafiq tapşırıqlar verməsinə baxmayaraq, 1925-ci ilin sonunadək muzey üçün yer ayrılmadığı üçün muzeyin formalaşdırılması xeyli gecikib. Həmin dövrdə vəziyyəti araşdıran Naxçıvanın yerli hökuməti Naxçıvan şəhər sakini Balabəy Əlibəyovun muzey əhəmiyyətli əşyalardan ibarət şəxsi kolleksiyasını dövlət mülkiyyətinə götürməklə muzeyin əməli surətdə təşkili məsələsini müəyyən mənada həll edir. Bununla əlaqədar Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetinin 1926-ci il 6 yanvar tarixli iclasında “Naxçıvan Tarix-Etnoqrafiya Muzeyini zənginləşdirmək haqqında” məsələ ilə bağlı komissiya yaradılıb. Əşyaları komissiyaya təhvil verən Balabəy Əlibəyovun özü isə həmin tarixdən muzeyə direktor təyin edilir və o, 1930-cu ilədək bu vəzifədə çalışıb.

Beləliklə, eksponatlarının əksəriyyəti Balabəy Əlibəyovun şəxsi kolleksiyasının əşyalarından ibarət olan Naxçıvan Tarix-Etnoqrafiya Muzeyi 1926-cı ilin yanvar ayından fəaliyyət göstərir.

Naxçıvan MSSR Xalq Maarif Komissarlığının tabeliyində olmasına baxmayaraq, münasib yer ayrılmadığından özü direktor olduğu müddətdə Muzey Balabəy Əlibəyovun şəxsi evində fəaliyyət göstərib. Balabəy Əlibəyovu yaxından tanıyan Naxçıvan şəhər sakinlərinin verdiyi məlumata görə, onun evi Naxçıvan şəhərinin mərkəzində, indiki Atatürk küçəsində idi. Muzey evin 2 otağında və çox da böyük olmayan dəhlizində yerləşdirilib.

Ardını oxu...

 
 

Şahtaxtı hamamında son tamamlama işləri aparılır

Muxtar respublikamızda həyata keçirilən quruculuq tədbirləri sırasında tarixi mədəniyyət abidələrinin bərpası mühüm yer tutur. Son illərdə regionumuzda onlarla belə abidə əsaslı şəkildə bərpa olunub, onlara ikinci nəfəs verilib, turizm üçün cəlbediciliyi təmin olunub. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin tapşırığına əsasən, tarixi əhəmiyyəti ilə seçilən Şahtaxtı hamamında da kompleks bərpa işlərinə başlanılıb.

Qeyd edək ki, Şahtaxtı hamamı düzbucaqlı formada olub 210 kvadratmetrlik ərazini əhatə edir. Yerli sakinlərin məlumatına görə hamam XIX əsrdə İsa Sultan tərəfindən tikdirilib. Şahtaxtı hamamı yarım yeraltı formada inşa edilib. Bərpa işləri başlayandan indiyədək tarixi abidənin təməl hissəsinin möhkəmləndirilməsi üçün daxildə və fasad hissədə beton işləri görülmüş, uçan yerlərin bərpası üçün divarlarda hörgü işləri aparılıb, pəncərə yerləri qoyulub, yeni kommunikasiya xətləri çəkilib, qapı və pəncərələr asılıb. Fasad hissədə isə üzləmə işləri aparılıb, ərazidə istinad divarı hörülüb, dam örtüyü bərkidilib. Hazırda günbəzlərin üzlənməsi işləri davam edir, hamamın ətrafı abadlaşdırılır, buraya gələn yol əsaslı şəkildə yenidən qurulur. Bərpa işləri aparılarkən hamamın ilkin quruluşunun qorunub saxlanılması diqqətdə saxlanılıb. Bu tarixi abidəyə ikinci həyat verilməsi tezliklə bölgənin turizm potensialına da öz təsirini göstərəcək.

“Nuhçıxan” İnformasiya Agentliyi

24.11.2019

 
 

Naxçıvan zərgərliyinin tarixi

Zərgərlik sənəti zəngin ənənəyə malikdir. Zərgərlik sənəti incəsənətin ən qədim növlərindən biridir. Xüsusilə Şərq ölkələrində bu sənətin zəngin ənənələri var. Qədim dövrlərdən Azərbaycan zərgərlərinin yaratdıqları gözəl və nəfis sənət nümunələri dillərdə əzbər olub. Bədii gözəlliyi ilə seçilən milli zərgərlik nümunələri səyyahların, tacirlərin, şairlərin zövqünü oxşayıb. Aparılan araşdırmalara əsasən demək olar ki, Azərbaycanda zərgərliyin tarixi eradan əvvəl II minilliyə dayanır. Bunu müxtəlif bölgələrdən tapılmış arxeoloji qazıntılar da təsdiq edir. Naxçıvan zərgərliyinin də tarixi min illərlə ölçülür. Bildiyimiz kimi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Naxçıvan Bölməsi ilə Fransa Milli Araşdırmalar Mərkəzinin Şərur rayonunun Ovçular təpəsi qədim yaşayış yerində birgə apardığı qazıntılar zamanı Naxçıvanın milli geyim kolleksiyasına aid olan qızıl boyunbağı tapılıb. AMEA-nın müxbir üzvü Vəli Baxşəliyevin fikrincə, Qafqaz ərazisində tapılan ən qədim qızıl əşya olan bu sənət əsəri bütövlükdə Qafqaz arxeologiyası, etnoqrafiyası, dekorativ-tətbiqi sənətləri tarixində yeni səhifə, xüsusilə Azərbaycan zərgərlik sənəti və milli geyim mədəniyyətində yeni bir nüsxədir. Tədqiqatçı qızıl boyunbağını Son Eneolit dövrünə aid edir və 8 min ilə yaxın yaşı olduğunu bildirir. Təkcə bu fakt Naxçıvanda zərgərlik sənətinin necə qədim bir tarixi olduğunu sübut edir. Tədqiqatçılar Azərbaycan zərgərlik sənətinin ilk mərhələsini Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kültəpə yaşayış məntəqəsində və Gəncəçay vadisində aşkar olunmuş bəzək nümunələrində də müşahidə etdiklərini bildirirlər. Azərbaycan zərgərliyi sadədən mürəkkəbə doğru inkişaf yolu keçib. Eradan əvvəl XIII-XI əsrlərə aid olan tunc bəzəklər daha incə, sadə həndəsi naxışlarla bəzədilib.

Ardını oxu...

 
 

Kəngərli Rayon Mədəniyyət Sarayında Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illiyinə həsr olunmuş konsert olub

Noyabrın 22-də Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Mahnı və Rəqs Ansamblının Kəngərli Rayon Mədəniyyət Sarayında Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illik yubileyinə həsr olunmuş konserti olub.

Qeyd olunmuşdur ki, bu il Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaradılmasının 95 illiyi tamam olur. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 21 yanvar 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə “Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illik yubileyinə həsr olunmuş Tədbirlər Planı” təsdiq edilmişdir. Yubileylə bağlı müxtəlif tədbirlər keçirilir ki, Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının bugünkü konserti də belə tədbirlərdən biridir.

Konsertin aparıcısı bildirib ki, Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Mahnı və Rəqs Ansamblı muxtariyyət illərində fəaliyyətə başladığı gündən ciddi yaradıcılıq axtarışları nəticəsində repertuar zənginliyinə nail olub. Fəaliyyət göstərdiyi dövrdə ansamblın istedadlı müğənni və rəqqasları çıxışları ilə seçilib.

Muxtar respublikada musiqi sənətinin formalaşmasında ansamblın böyük xidmətləri olub. Bu gün böyük bir kollektivi birləşdirən ansambl muxtar respublikanın mədəni həyatında fəal iştirak edir. Ansambl müxtəlif tədbirlərdə, bayram şənliklərində çıxışları ilə musiqisevərlərdə xoş ovqat yaradır. Tez-tez muxtar respublikanın rayon mərkəzlərində, kənd yaşayış məntəqələrində qastrolda olan ansambl öz zəngin repertuarı ilə musiqimizi və rəqslərimizi təbliğ edir. Ansamblın bədii rəhbəri Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Zeynallabdin Babayevdir. Baletmeysteri Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi Tamerlan Bağırovdur.

Mahnı və Rəqs Ansamblı geniş konsert proqramı ilə çıxış edib. Ansamblın üzvlərinin ifasında xalq və bəstəkar mahnıları təqdim olunub.

Ardını oxu...

 
 

Səhifə 5 > 162-dən

Joomla 1.5