Teatr sənəti xalqımızın milli sərvətidir

Beynəlxalq Teatr İnstitutunun 1961-ci ildə Vyanada keçirilmiş IX konqresində qəbul edilmiş qərara əsasən hər il martın 27-si Beynəlxalq Teatr Günü kimi qeyd olunur.

Bu il yaranmasının 148-ci ildönümü qeyd edilən peşəkar Azərbaycan teatr sənəti qədim və zəngin tarixi yol keçib. Xalqımızın yaratdığı xalq oyunları, xalq komediyaları, meydan və qaravəlli tamaşaları, bayram məzhəkələri teatr sənətimizin ilk nümunələridir. Bu cür tamaşaların təqdim edilməsi Azərbaycanda xalq teatrlarının yaranmasına rəvac verdi. Azərbaycan professional teatrının təşəkkülündə məhz həmin xalq teatrları əhəmiyyətli rol oynayıb. Beləliklə, uzun əsrlər öncə əcdadlarımızın xalq teatrları ilə başlatdığı teatrçılıq mədəni nailiyyəti peşəkar səhnə teatrı ilə əvəzlənərək böyük bir mədəni inkişaf və intibaha vüsət verib.

1873-cü il martın 10-da Bakı Realnı Məktəbinin teatr həvəskarları truppası tərəfindən M.F.Axundzadənin “Sərgüzəşti-vəziri-xani Lənkəran” komediyası nümayiş etdirilib. Bu tamaşa ilə Azərbaycanda incəsənətin canlı növü olan milli teatrın əsası qoyulub. XIX əsrin ikinci yarısında Şərqdə ilk peşəkar teatrın Azərbaycanda yaranması mədəniyyət tariximizin parlaq, eyni zamanda, şərəfli səhifəsidir. Bu şərəfli işdə Həsən bəy Zərdabi, Nəcəf bəy Vəzirov və Əsgərağa Adıgözəlov mühüm rol oynayıblar. Milli teatrın inkişafında məşhur xeyriyyəçi-mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyevin də böyük xidmətləri olub. O, Bakı şəhərində ilk teatr binası inşa etdirib. Nəticədə, Azərbaycan səhnəsinin Cahangir bəy Zeynalov, Hüseynqulu Sarabski, Mirzağa Əliyev, Hüseyn Ərəblinski, Ülvi Rəcəb, Abbas Mirzə Şərifzadə, Mustafa Mərdanov, Məmmədrza Şeyxzamanov, Ağasadıq Gəraybəyli, Əliağa Ağayev, Lütfəli Abdullayev, Nəsibə Zeynalova, Mərziyə Davudova kimi yüzlərlə siması yetişib. Teatr sənətimiz yarandığı gündən böyük bəşəri və milli məsələləri səhnəyə gətirməklə işıqlı amalların carçısı olub, xalqımızın mənəvi və estetik tərbiyəsində, milli dirçəlişin, milli şüurun formalaşmasında mühüm rol oynayıb.

Uzun və şərəfli tarixi inkişaf yolu keçmiş Azərbaycan teatrının inkişafında son illərdə yeni mərhələ başlayıb. Bu inkişaf özünü, ilk növbədə, teatrların maddi-texniki bazasının müasir dünya standartlarına uyğun möhkəmləndirilməsində, üslub və janr cəhətdən tamaşa nümayişinin təkmilləşdilrilməsində, estetik keyfiyyətin artmasında, kollektivlərin yaradıcılıq axtarışlarının bəhrəsi olaraq yeni tamaşaların hazırlanmasında, nüfuzlu Qərb, o cümlədən Avropa teatrları ilə təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsində göstərir.

Teatrlarımızın yeni inkişaf yoluna çıxmasında ölkəmizə rəhbərliyinin bütün dövrlərində daim mədəniyyət və incəsənətin böyük hamisi kimi bu sahədə çalışanların sonsuz rəğbətini qazanmış Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin xidmətləri misilsizdir. Məhz bütün bunlara görədir ki, Azərbaycan teatrının əsaslı inkişafı, teatrlarımızın yaradıcılıq axtarışlarının genişləndirilməsi ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Teatra, sənət adamlarına böyük diqqət və qayğı göstərən ulu öndərimizin qayğısı ilə ötən əsrin 70-ci illərindən başlayaraq milli teatr sənətimiz yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Ümummilli liderimiz xalqımızın teatr sənətinə böyük qiymət verərək deyib:“Teatr Azərbaycanda mədəniyyətin, xalqımızın milli ruhunun, milli dirçəlişinin inkişafında, ümumiyyətlə, xalqımızın mədəni səviyyəsinin yüksəldilməsində böyük rol oynamışdır”.

Ardını oxu...

 

Naxçıvanın qədim və zəngin xalq sənəti nümunələrindən olan bədii tikmə

Azərbaycan xalqı qədim tarixə malik olduğu kimi, həm də bu tarixi özünəməxsus mədəniyyəti ilə zənginləşdirmişdir. Yüzillərboyu adət-ənənələrimizi, məişətimizi, həyat tərzimizi özündə yaşadan milli mədəniyyətimiz çoxşaxəli olmaqla yanaşı, xalqımızın dünyagörüşünün, zövqünün, həyata baxışının fomalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Mədəniyyətimizin əsrlər boyunca cilalana-cilalana bu günümüzə gəlib çatmasında əsas amillərdən biri də elə bu mədəniyyətin yaradılması və zənginləşməsində məxsusi rolu olan qədim el sənəti sahələridir. Onlardan biri də dekorativ-tətbiqi sənətdir.

Qədim dövrlərdən meydana gəlmiş bədii tikmə sənəti digər əl işləri kimi xalqın milli-mənəvi və estetik düşüncəsini özündə əks etdirir, həmçinin ölkəmizdə ən geniş yayılmış xalq sənəti növlərindən olub. Qeyd edək ki, ölkəmizdə bədii tikmənin bir çox növləri var: sırama, təkəlduz (qullabduz), güləbətin, muncuqlu, qurama, saya, piləkli, oturtma, cülmə, qondarma, məlilə və sair. Qədim diyarımız Naxçıvanda da xalq sənəti sahəsi olan bədii tikmə nümunələrinə çox rast gəlmək mümkündür. Bu sahə ilə məşğul olan insanlar rəngarəng ipək, pambıq və yun saplardan, həndəsi və nəbati naxışlar əsasında düzülmüş piləklərdən, muncuqlardan istifadə etməklə tikmə sənətinin müxtəlif növlərini yaratmışlar. Ən qədim və bəlkə də, ilk tikmə nümunəsi kimi qeyd edəcəyimiz üsul sıramadır. Tikmələrin ən sadə üsulu sayılan sıramadan, adətən, yorğan-döşəklərin sıranıb səliqəli formaya salınmasında istifadə olunur. Qeyd edək ki, bu yorğan-döşəklərin üzərində sırama üsulu ilə hər hansısa bir həndəsi motivləri xatırladacaq şəkildə pambıq bez üzərində sırıqlar salınır. Artıq sırama üsulu bəzəkli ipəkli parçalardan olan cehizlik yorğanlarda iynədalı tikmə ilə də əvəzlənərək həm nəbati, həm də həndəsi naxışların işlənməsi ilə dəb halını almışdır.

Orta əsrlər dövründən geniş yayılmış bədii tikmə üsulu olan güləbətindən Naxçıvanda da geniş istifadə olunmuşdur. Bu tikmə növü öz zənginliyi ilə seçilir. Bundan ən çox qadın üst və baş geyimləri, arxalıq, küləcə, araqçın, eləcə də məişət əşyaları, saat və daraq qabları, o cümlədən müxtəlif əşyaların üzərində bəzək kimi vurularaq istifadə edilirdi. Bu cür tikmə nümunələrinə daha çox nişanlı qızların boğçasına qoyulan əşyalarda rast gəlmək olurdu. Güləbətin tikmədə yalnız qızılı və gümüşü saplardan istifadə edilirdi. Eyni zamanda bu tikmə növünün bir neçə üsulu da var. Bəzi mənbələrdə belə fikirlər də vardır ki, orta əsrlər dövründə sənətkarlardan alınan vergilər bəzən bu cür güləbətin nümunələri ilə də ödənilirdi. Qeyd edək ki, Naxçıvanda qadın üst geyimlərində güləbətin tikmə nümunələrinə çox rast gəlinir. Məsələn, Naxçıvan mühiti və ziyalıları, hərbçiləri ilə bağlı fotoşəkillərin əksəriyyətinin müəllifi olan məşhur fotoqraf Dmitri İvanoviç Yermakovun 1890-cı ildə Naxçıvanda əsilzadə bir ailədə çəkdiyi fotoşəkillərdə biz milli qadın geyim nümunələri ilə bərabər, bu geyimin üzərində əks olunmuş bədii tikmə nümunələrinə də rast gəlirik. Hətta bu fotoşəkillərdə bəzəkli milli geyim dəsti ilə yanaşı, üzəri zəngin tikmə nümunələri ilə bəzədilmiş məişət əşyalarını da görürük. (güləbətin işləməli örtük, mütəkkə, yastıq). Bundan başqa, Naxçıvan şəhərindəki “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyində sərgilənən XVIII əsrə aid güləbətinli masa örtüyünü də nümünə göstərmək olar.

Ardını oxu...

 
 

Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının solistləri onlayn konsert proqramı təqdim edib

 

Martın 27-də Naxçıvan şəhərindəki Heydər Əliyev Sarayında Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının solistləri Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar artisti Ruhiyyə Hüseynova və gənc vokalist İlkin Abdullayevin ifasında onlayn konsert proqramı təqdim edilib. İstedadlı müğənniləri fortepianoda Ziya Fətullayev müşayiət etmişdir.

Qeyd edək ki, hər zaman yaradıcı axtarışlarda olan, repertuar zənginliyinə ciddi diqqət yetirən Filarmoniyanın kollektivləri muxtar respublikamızda keçirilən tədbirlərdə, bayram şənliklərində, eləcə də müxtəlif ölkələrdə maraqlı konsert proqramları ilə çıxış edir. Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasına göstərilən diqqət və qayğının təzahürüdür ki, filarmoniyanın binası, məşq otaqları, konsert salonu əsaslı surətdə və yüksək zövqlə təmir olunub, maddi-texniki bazası xeyli dərəcədə möhkəmlənib, müasir səs avadanlıqları və musiqi alətləri hədiyyə olunub, solistlərə fəxri adlar və mükafatlar verilib.

Ardını oxu...

 
 

Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Estrada Orkestrinin canlı konsert proqramı təşkil olunub

Martın 23-də Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Estrada Orkestrinin onlayn konserti olub. Konsert proqramında Azərbaycan və dünya bəstəkarlarının yaradıcılığından nümunələr səsləndirilib.

Bədii rəhbəri Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi Nizami Məmmədov olan, dirijorluğunu Elvin Əliyarovun etdiyi Estrada Orkestrinin ifasında təqdim olunan onlayn konsertdə Filarmoniyanın solistlərindən Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artistləri Mübariz Əsgərov, Gülyanaq Fərzəliyeva, Tural Nəcəfov, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar artisti Ruhiyyə Hüseynova və digər ifaçılar Samir İsmayılov, İlkin Abdullayev və Rahim Əsgərzadə maraqlı musiqi nömrələri ilə çıxış ediblər.

Qeyd edək ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2012-ci il yanvarın 10-da imzaladığı Sərəncam ilə yaradılan Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Estrada Orkestri muxtar respublikada istedadlı gənclərin yaradıcılıq potensialına əsaslanaraq qısa vaxt ərzində uğurlu konsert təqdimatları ilə tamaşaçı rəğbəti qazanmışdır. Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Estrada Orkestri muxtar respublikanın mədəni həyatında fəal iştirak edir, repertuar zənginliyinə diqqət yetirməklə ictimaiyyət qarşısında uğurlu konsert proqramları ilə çıxışlar edir. İndiyədək keçirilən bir çox dövlət və bayram tədbirlərində də iştirak edir. Yaradıcı gənclərin kollektivə cəlb edilməsi, repertuar yeniliyi, ifa səviyyəsinin yüksəldilməsi kollektiv qarşısında duran əsas məsələlərdəndir. Orkestrin repertuarında Azərbaycan bəstəkarları ilə yanaşı, Avropa və rus bəstəkarlarının musiqi əsərlərinə də geniş yer verilir.

Ardını oxu...

 
 

Naxçıvan Dövlət Universitetinin tələbələrinə açıq dərs keçirilmişdir

Martın 18-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə “Naxçıvanqala” Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksində Nazirliyin hamiliyinə verilmiş Naxçıvan Dövlət Universitetinin muzeyşünaslıq, arxiv işi və abidələrin qorunması ixtisası üzrə təhsil alan tələbələrinə “Tarix və memarlıq abidələri milli sərvətimizdir” mövzusunda növbəti açıq dərs keçirilmişdir.

Açıq dərsdə giriş sözü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin şöbə müdiri Gülbuta Babayeva, “Tarix və memarlıq abidələri milli sərvətimizdir” mövzusunda “Naxçıvanqala” Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinin baş fond mühafizi-elmi işçisi Murad Nəcəfzadə, “Açıq dərslərin əhəmiyyəti” mövzusunda Naxçıvan Dövlət Universitetinin muzeyşünaslıq, arxiv işi və kitabxanaçılıq kafedrasının müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Məmməd Əliyev çıxış etmişdir. Qeyd edilmişdir ki, tarix və mədəniyyət abidələrimiz xalqımızın minilliklər boyu bu torpaqlarda yaşadığını sübut edən, maddi və mənəvi həyatımızın, tariximizin daşlaşmış yadigarlarıdır. Ümummilli lider Heydər Əliyev ölkəmizə rəhbərlik etdiyi bütün dövrlərdə xalqımızın tarixinin öyrənilməsi, tarixi-mədəni irsinin qorunub saxlanılması sahəsində mühüm işlər görülmüşdür. Bu gün ümummilli liderin siyasi kursunu uğurla davam etdirən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən tarixi abidələrimizin bərpası, qorunması, tədqiqi və təbliği sahəsində mühüm işlər həyata keçirilir.

Vurğulanmışdır ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması, təbliği və tədqiqi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin “Ordubad rayonundakı Gəmiqaya abidəsinin tədqiq edilməsi haqqında”, “Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisindəki tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması və pasportlaşdırılması işinin təşkili haqqında”, “Nuh Peyğəmbərin Naxçıvan şəhərindəki məzarüstü abidəsinin bərpa edilməsi haqqında”, “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyinin yaradılması haqqında”, “Culfa rayonundakı “Əlincəqala” tarixi abidəsinin bərpa edilməsi haqqında”, “Gülüstan türbəsinin bərpası və tədqiq olunması haqqında”, “Qarabağlar Türbə Kompleksinin bərpası və tədqiq olunması haqqında” və digər imzaladığı sərəncamlar tarixi-mədəni irsimizin öyrənilməsi, qorunması, tədqiqi və təbliği baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan dövlət sənədləridir.

Ardını oxu...

 
 

Səhifə 4 > 269-dən

Joomla 1.5