“Ehsan xan Kəngərli” tamaşası Şahbuzda göstərilmişdir

Martın 14-də Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı Xaqani Əliyevin “Ehsan xan Kəngərli” tarixi dramı əsasında hazırladığı tamaşanı Şahbuz Rayon Mədəniyyət Sarayında rayon sakinlərinə göstərmişdir.

“Ehsan xan Kəngərli” tarixi dramı XIX əsrin əvvəllərində Naxçıvan xanlığında baş verən ictimai-siyasi hadisələri əks etdirir. Rusiya-İran müharibəsi və Naxçıvanın ruslar tərəfindən işğal olunması əsərin əsas süjet xəttini təşkil edir.

İlk dəfə Naxçıvan teatrında səhnəyə qoyulan “Ehsan xan Kəngərli” tamaşasında Naxçıvan xanlığının düşdüyü çətin vəziyyətdən çıxış yolu axtaran Ehsan xanın siyasi düşüncələri və xüsusən ermənilərin Naxçıvana yerləşdirilməsinin qarşısını almaq üçün rus diplomatı Aleksandr Sergeyeviç Qriboyedovla apardığı söhbətlər olduqca maraq doğurur. Naxçıvanın gələcək taleyi ilə bağlı Kəngərli xanları arasında yaranan fikir ayrılığı və Ehsan xanın təşəbbüsü ələ alaraq xalqın taleyini hər şeydən üstün tutması əsərdə konfliktin gərginliyini daha da artırır.

Tamaşada Ehsan xanla yanaşı, Abbasqulu ağa Bakıxanovun da bədii obrazı diqqəti cəlb edir. Bakıxanov erməni fitnələrinin qarşısını almaq üçün Ehsan xana çıxış yolu tapmaqda kömək edir.

“Ehsan xan Kəngərli” tamaşasında dövrün ictimai-siyasi hadisələri faktlarla səhnəyə gətirilir ki, bu da tamaşaçını cəlb edir.

Ardını oxu...

 

Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illiyinə həsr olunmuş tədbir

Martın 13-də Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib.

Tədbirdə çıxış edən Naxçıvan Muxtar Respublikasının mədəniyyət naziri Natəvan Qədimova bildirib ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 21 yanvar 2019-cu il tarixli Sərəncamına əsasən “Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illik yubileyinə həsr olunmuş Tədbirlər Planı” təsdiq edilmiş, Tədbirlər Planında muxtar respublikanın 95 illik yubileyinin geniş qeyd edilməsi ilə bağlı müxtəlif silsilə tədbirlərin keçirilməsi nəzərdə tutulmuşdur.

Azərbaycan dövlətçilik tarixində özünəməxsus yeri olan Naxçıvan çətin, mürəkkəb, gərgin mübarizə yolu keçmiş, hər dövrdə mərkəzi şəhər olmaqla yanaşı, həm də mədəniyyət mərkəzi olmuş və çoxəsrlik dövlətçilik ənənələrinə malik olmuşdur.

XX əsrin 20-ci illəri, xüsusilə 1918-1920-ci illərdə Naxçıvan ictimai-siyasi hadisələrin daha gərgin dövrünü yaşamışdır. 1921-ci il martın 16-dan başlayaraq əvvəlcə Naxçıvan Sovet Sosialist Respublikası, 1923-cü il iyunun 16-dan Naxçıvan diyarı, 1924-cü il fevralın 9-dan Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası, 1990-cı il noyabrın 17-dən isə Naxçıvan Muxtar Respublikası adlanan bu qədim diyar gərgin günlər yaşamaqla bərabər, şərəfi bir inkişaf yolu keçmişdir. Ümumiyyətlə, muxtar respublikanın yaradılması Azərbaycanın siyasi tarixinin mühüm, əhəmiyyətli hadisəsidir.

Qeyd edilib ki, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrdə Naxçıvanla bağlı verdiyi sərəncamlar, bu diyara tarixi səfərləri, ərazi bütövlüyü və təhlükəsizliyi üçün həyata keçirdiyi tədbirlər muxtariyyət statusunun hüquqi cəhətdən möhkəmləndirilməsi və taleyüklü digər məsələlərin yerinə yetirilməsi Naxçıvanın hərtərəfli inkişafını təmin etməklə onu çiçəklənən, günü-gündən müasirləşən bir diyara çevirmişdir.

Ulu öndərin Naxçıvan üçün həyata keçirdiyi tədbirlər bu gün ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Bu illər ərzində Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycanın iqtisadi və mədəni yüksəlişinə, hərtərəfli inkişafına da layiqli töhfəsini vermişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri cənab Vasif Talıbovun rəhbərliyi ilə 20 ildən artıq dövrdə qədim diyarımızın siması dəyişmiş, şəhər, kənd və rayon mərkəzlərində irimiqyaslı tikinti-quruculuq, abadlıq və bərpa işləri həyata keçirilmiş, tarixə, mədəniyyətə, səhiyyəyə, təhsilə qayğı artmış, yeni infrastruktur obyektləri tikilmiş, muxtar respublika inkişaf və intibaha qovuşmuşdur.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının hərtərəfli inkişafından danışarkən mədəniyyətimizə, incəsənətimizə, tariximizə, milli dəyərlərimizə diqqət və qayğını xüsusi qeyd etməliyik. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin qayğısı ilə ötən dövrdə muxtar respublikamızda 70-dən artıq dünya əhəmiyyətli abidə təmir və bərpa olunmuşdur. Bu illər ərzində 15-dən çox muzey yaradılmış, yeni-yeni uşaq musiqi, incəsənət və bədii sənətkarlıq məktəbləri, 100-lərlə digər mədəniyyət müəssisələri istifadəyə verilmişdir. Bütün bunlar xalqımızın tarixinə, mədəniyyətinə, milli dəyələrə, gənc nəslin sabahına göstərilən diqqət və qayğının bariz ifadəsidir.

Diqqətə çatdırıb ki, qədim diyarımızda tarixi-mədəni irsin qorunub saxlanması sahəsində görülən işlər öz bəhrəsini vermişdir. Naxçıvanda “Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı” tədbirləri 2018-ci ildə uğurla keçirilmiş, “Yallı” (Köçəri, Tənzərə), Naxçıvanın ənənəvi qrup rəqslərini UNESCO-nun Təcili Qorunma Siyahısına daxil edilmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası bu gün öz inkişaf və intibahının yeni mərhələsini yaşayır. Naxçıvan regionda beynəlxalq tədbirlərin, idman yarışlarının, elmi konfransların keçirildiyi bir məkana çevrilmişdir.

Nazir çıxışının sonunda deyib  ki, bu gün sabitliyin və əmin-amanlığın hökm sürdüyü muxtar respublikamız özünün hərtərəfli inkişafı, abadlığı ilə hər kəsin diqqətini cəlb edir. Muxtar respublikamızın inkişafının nümunə göstərilməsi əldə edilən uğurlar nəticəsində mümkün olmuşdur.

Tədbirin bədii hissəsində Xaqani Əliyevin “Ehsan xan Kəngərli” tarixi dramı göstərilmişdir. “Ehsan xan Kəngərli” tarixi dramı XIX əsrin əvvəllərində Naxçıvan xanlığında baş verən ictimai-siyasi hadisələri əks etdirir. Rusiya-İran müharibəsi və Naxçıvanın ruslar tərəfindən işğal olunması əsərin əsas süjet xəttini təşkil edir.

Ardını oxu...

 
 

Məclislərimizin əzəli və əbədi şah təamı HALVA

Bəşər övladı dünyaya gəldiyi gündən bioloji varlıq olaraq qidalanmağa möhtacdır. Ana südü ilə qanımıza, canımıza hopan bu fizioloji akt bizi böyüdür, dünyanın min bir dadlı təamı ilə əhatə olunuraq fizioloji inkişaf edirik. Ağıl-kamala yetincə dərk etməyə başlayırıq ki, yemək dadımlıq-doyumluq olduğu kimi, həm də duyumluqdur! Necə deyərlər, qarnımız üçün deyil, qədrimiz üçündür. Halva kimi...

Ta qədimdən bu günədək Şərq xalqlarının süfrəsində yer alan bu təam çeşidindən asılı ­olmayaraq, eyni xammaldan – babamız Adəmin tapdığı sünbül dənəsindən üyüdülmüş undan və müqəddəs torpağın yetirdiyi meyvənin – tutun şirəsindən bişirilir.

Səbir ilə halva bişər

Ey qora səndən! – deyib babalarımız!

Anasının fateh oğlu İsgəndərə verdiyi ehsan süfrəsindən tutmuş dini təziyələrdə, ata babalarımızın yas mərasimlərində, şəhidlərimiz üçün açılan ehsan süfrələrində halva əzəli şah təamdır. Dünyadan köçən insanın ilk ehsanı olduğu üçün...

Dini inancda “Şami-qəriban” deyilən bir gecə var. İnsanın dünyasını dəyişib qəbir evinə köçən günün axşamı əlüstü çox cüzi miqdar unla halva çalıb evdəkilərə dadızdırar, qalanını isə cavan oğul-uşaq aparıb mərhumun qəbri üstə qoyar ki, qurd-quş yesin, ehsan olsun. Azərbaycan milli təfəkküründə daşlaşmış bu adət doğma Naxçıvanımızda – xüsusi olaraq Şərur düzünün bütün kəndlərində sadə şirin yemək olan halvaya sayğı və ehtiram hissi aşıladıb. Sadə buğda unu, tut bəkməzi və inək yağı ilə qovurulub bişirilən bu şirin nemət doyumluq üçün yox, duyumluq üçün süfrəyə verilib.

Yas mərasimlərindən söz düşmüşkən, insanların həyat səviyyəsi, zamanın tələbi ilə mərasim adət-ənənələrimiz get-gedə təkmilləşərək alqışlanmağa layiq dərəcədə sadələşmişdir. Əzizini itirmiş yas sahibini həm də maddi çətinliklə üz-üzə qoyan, beş gün, yeddi gün, hətta qırxına qədər neçə cür – sadalamaq istəmirəm, qazan-qazan xörəklər, neçə kisə unun lavaşı, neçə heyvanın, malın əti, yağı, düyüsü! Üstəgəl, adamların canlı fəaliyyətdən ayırıb havaya sovurduqları qızıl kimi vaxt! Bütün bunlar haqlı olaraq tarixə qovuşub.

Ardını oxu...

 
 

“Şəlalə” instrumental ansamblının Şərur rayonunda konserti olub

Martın 13-də Şərur rayonundakı “Bahar kinoteatrında Naxçıvan Şəhər Mədəniyyət Şöbəsinin “Şəlalə” instrumental ansamblının “Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illik yubileyinə həsr olunmuş konserti olmuşdur.

Qeyd edək ki, Naxçıvan Şəhər Mədəniyyət Şöbəsinin “Şəlalə” instrumental ansamblı 15 ildən çoxdur ki, fəaliyyət göstərir. Konsert repertuar zənginliyinə diqqət yetirməklə ictimaiyyət qarşısında və hərbi hissələrdə, müxtəlif tarixi və əlamətdar günlərlə bağlı keçirilən tədbirlərdə konsert proqramları ilə çıxış edir. Kollektivin üzvlərindən bir neçə nəfəri son illər fəxri adlara layiq görülmüşlər. Ansamblın bədii rəhbəri Əli Məmmədovdur.

“Bahar” kinoteatrında keçirilən konsert Bəhruz Quliyevin ifa etdiyi həmyerlimiz mərhum bəstəkar və tarzən Vahid Axundovun məşhur “O Naxçıvandır” mahnısı ilə başlamışdır. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar artisti Arzu Fərzəliyev və Qəmər Babayevanın ifa etdikləri “Güldür məni”, “Toy olsun, bayram olsun”, “Yaşayıram el üçün”, “Yaşa ey mənim  xalqım” və başqa şən və lirik mahnılar konsert iştirakçılarında xoş ovqat yaradıb.

Konsertdə ansamblın solistləri Ədalət Hüseynov, Səyavuş Nəcəfov, Bəhruz Quliyev, Emin Sabitoğlu, Ələkbər Tağıyev, Ramiz Mirişli, Hacı Xanməmmədov, Oqtay Rəcəbov, Telman Hacıyev, Elçin Cəlilov və başqalarının populyar mahnılarını ifa ediblər. Solistlərin ifa etdiyi “Naxçıvanım”, “Bir xumar baxışla”, “Sənin gülüşlərin”, “Qonşu olmaq istəmirəm”, “Getmə dayan”, “Kəpənək”, “Getmə amandı” və başqa mahnılar alqışlarla qarşılanıb. Konsertdə ansamblın ifasında instrumental musiqilər, təsnif və kino filmlərdən mahnılar da səslənib.

Bir saatdan artıq davam edən konsert Şərur rayon sakinləri tərəfindən alqışlarla qarşılanıb.

 
 

Yelli, güllü, küləkli çərşənbə

İlaxır çərşənbələrdən üçüncüsü Yel çərşənbəsidir. Ona xalq arasında “külək oyadan çərşənbə”, “küləkli çərşənbə”, “yelli-güllü çərşənbə”, “yelli çərşənbə” də deyirlər.

Azərbaycan türklərində “Yel baba” obrazı kimi tanınan mifik varlıq qədim türk dünya duyumuna görə, dünyada nə külək varsa, hamısının ixtiyarını öz əlinə alır. Türklər arasında belə bir mifoloji inam dolaşmaqdadır ki, yel yeldir, onu da əsdirən var. Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisindən toplanmış xalq yaradıcılığı örnəklərinə əsasən söyləmək olar ki, Yel çərşənbəsi zamanı müxtəlif ayin və mərasimlərin icrası mütləqdir. Xalq düşüncəsində yelin müqəddəs anlam daşıması xalqımızın şifahi təfəkküründə uzun müddət yaşamışdır. Bu baxımdan muxtar respublikanın bölgələrindən toplanmış mərasim örnəkləri haqqında məlumatlar yelin qədim türklərdə kult məqamında olduğunu sübut edir.

Xalq arasında bu çərşənbəyə “Quyruqlu çərşənbə” də deyilir. Bu çərşənbənin xalq arasında “Quyruqlu çərşənbə” kimi adlanması ikinci çərşənbənin də “külə” olduğunu deməyə imkan verir. Bu zaman əsən küləklər yazın gəldiyini xəbər verir, havaların isinməsi, yazın əlaməti olan bəzi çiçəklərin açması da məhz bu çərşənbədə baş verər.

Topladığımız etnoqrafik çöl materiallarına görə, “Külək çərşənbəsi”ndə küləklər əsməyə başlayır və gün ərzində bir neçə dəfə dəyişir. Bu dəyişikliklər havanın təmizlənməsi kimi qəbul edilir. Bu dövrdə əsən küləyə “vədə yeli” deyilir. Güney tərəfdən gələn yelə “vədə yeli”, “ağ yel” deyərdilər atalarımız. Bu yel hər il mart ayının əvvəlində əsər. Ağ yel isti bir yel olub qarları əridir. Bu yelin əsməsi ilə xalq “Bayram (Novruz) gəlir”, – deyib sevinər:

Əsdi vədə yeli yaz müjdəsiylə,

Qondu eyvanıma yenə qaranquş!

Bəzi tədqiqatçılar yazır ki, bu külək ilin müəyyən dövründə müntəzəm əsdiyindən vədə (yəni gözlənilən vaxtda əsən) küləyi adını almışdır. Xalq arasında vədə yelinə həm də “ələyəz yeli” (ələyəz ot adıdır), “ağ yel” deyilir. Bir deyimə görə, ələyəz yeli qalxdı, artıq qar əriyər, yaz gələr. Ələyəz yelinin hansı istiqamətə əsdiyi bilinməz. Buna uyğun olaraq Naxçıvanda sözü, fikri, əqidəsi bilinməyən adama “Ələyəz yelidir, hərdən bir tərəfə əyilir”, – deyirlər. Digər bir deyimə görə, “vədə yeli” yazın yelidir. Elə ki əsməyə başladı, ağacların oyanmasına, köçəri quşların gəlməsinə köməklik göstərər.

Ardını oxu...

 
 

Səhifə 3 > 62-dən

Joomla 1.5