Ömrümüzdən parlaq xətt kimi keçən Məmməd Araz imzası

Öz dövrünün şairi olmağı bir çoxları bacardı. Ancaq öz dövründən əvvəlin də, öz dövrünün və özündən sonrakı dövrün də şairi olmağı bacarmaq hər kəsə nəsib olmur.

İllər keçsə də, unudulmayan, bütün dövrlərdə aktuallığını qoruyub saxlayan, heç vaxt öz əhəmiyyətini itirməyən şeirlər yazmaq, heç kimin demədiklərini demək onun nəsibi oldu - Xalq şairi Məmməd Arazın! Yaradıcılığı boyu toxunduğu bütün mövzularda ən yüksək zirvəyə çatdı. Görün nə boyda bir xəzinənin açarını özü ilə apardı! Daha heç kim o xəzinənin açarını tapmayacaq! Onun açarı da özü ilə torpağa qovuşdu. Lakin yazıb-yaratdığı poeziya nümunələri ilə, özünün də dediyi kimi, zirvələrin əlçatmaz qayası oldu:

Zirvədəki əl çatmayan qala mən,

Ətəkdəki sinə, cığır, tala mən.

Xudafərin harayından qalan mən,

Bu da belə bir ömürdü yaşadım.

Qüdrətli söz ustaları haqqında danışmaq çətin və məsuliyyətlidir. Bu, axı hər hansı bir adamın könlünü xoş etmək üçün deyilmiş tərif, arzu, istək deyil! Söhbət zirvələri fəth edən sənətkarlar haqqında olanda bir anlıq duruxursan. Ədəbiyyatımızda söz sahibi olmuş biri haqqında söz demək çox çətindir, çox məsuliyyətlidir, ancaq buna nail ola bilmək həm də qürürvericidir.

O, mənim orta məktəb dövründə şeir müsabiqələrində şeirlərini fəxrlə səsləndirdiyim uşaqlığımın şairi idi. Onunla eyni kənddə doğulub böyüsəm də, keçdiyi yerlərdən keçib, içdiyi sulardan içsəm də, etiraf etməliyəm ki, bu torpağı, bu daşı, bu kəndi məhz onun vətən qoxulu əsərlərini oxuduqdan sonra daha çox sevmişəm. Bu tanışlıqda qüdrətli söz ustadı Xalq şairi Məmməd Araz mənim ən sevimli, ən mehriban, ən səmimi müəllimim olub. O, hər zaman özünə inamlı olmağı öyrədib, yeri gələndə atatək öyüd-nəsihət verib, həyatı bütün rəngarəngliyi, acısı-şirini, dərdi-səri ilə qəbul edib, yaxşılıqları görməyə səsləyib, öz yerini, mövqeyini, özünü tapmağı öyrədib. O, hər şeydən əvvəl Azərbaycan qızı olmağımın qürurunu yaşadıb mənə:

Ardını oxu...

 

Naxçıvan aşıq sənəti tarixindən

Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının ən zəngin qolunu təşkil edən ozan-aşıq sənəti geniş və çoxşaxəli olmaqla qədim köklərə malik yaradıcılıq sahəsidir. Ozan-qopuz sənətinin qədim iz və əlamətləri təxminən e.ə. II minilliklərə aid mənbələrdə özünü göstərir. Arxeoloji, tarixi-etnoqrafik və filoloji materialların tədqiqi Mannanın türkdilli maldar tayfaları arasında qopuz musiqisini yaradan və ifa edən sənətkarların fəaliyyət göstərdiyini təsdiqləyir. Ozanı xatırladan bu sənətkarların bir qədər sonrakı dövrlərdə Azərbaycanda ozan, dədə, varsaq, yanşaq, aşıq adlandığı elmə məlumdur.

Son illərdə mədəniyyətimizin, ədəbiyyatımızın və incəsənətimizin inkişafına dövlət səviyyəsində göstərilən qayğının tərkib hissəsi kimi, aşıq sənətinə də böyük diqqət yetirilir.  Tarixlərin süzgəcindən süzülüb gələn qədim folklor nümunəsi olan aşıq sənətinə Naxçıvan Muxtar Respublikasında da böyük diqqət və qayğı göstərilir. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin təşəbbüsü ilə 2009-cu ildə  Naxçıvan Aşıqlar Birliyi yaradılıb. Birliyin yaranması Naxçıvanda yaşayıb yaradan aşıqları bir araya gətirib. Həmin tarixdən etibarən Naxçıvan aşıq sənətində yeni inkişaf mərhələsi başlayıb, aşıq sənətinin inkişafına göstərilən diqqət və qayğı Naxçıvan aşıqlarının yaradıcılıq imkanlarını daha da genişləndirib.

Ardını oxu...

 
 

Naxçıvanda xalq yaradıcılığı sahələri yeni dövrünü yaşayır

Xalqımızın ən qiymətli sərvəti olan, minilliklərboyu təşəkkül tapan adət-ənənələrə, xalq yaradıcılığı örnəklərinə, milli dəyərlərə həmişə böyük ehtiramla yanaşmışıq. Naxçıvanlılar bu dəyərlərin qorunub-saxlanılmasını, təbliğini, gələcək nəsillərə ötürülməsini özlərinin vətəndaşlıq borcu sayıblar. Bu gün də həmin vəzifələr ehtiramla yerinə yetirilir.

Xalq yaradıcılığının yaşadılması, təbliği məqsədilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri “Naxçıvan Muxtar Respublikasında Xalq yaradıcılığı günlərinin keçirilməsi haqqında” 2009-cu il fevralın 7-də Sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən muxtar respublikada xalq yaradıcılığı günlərinin keçirilməsi ilə əlaqədar həmin il fevral ayının 19-da Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində müşavirə keçirilib. Müşavirədə müxtəlif aidiyyəti qurumların sərəncamla bağlı fəaliyyət istiqamətləri, vəzifələr müəyyənləşdirilib. Vəzifələrin yerinə yetirilməsi diqqət mərkəzində saxlanılıb, məqsədyönlü tədbirlərin keçirilməsi sistemli xarakter alıb.

Ardını oxu...

 
 

Novruz inancları

Qədim zamanlardan xalqımız baharın, yazın gəlişini bayram edər, əsrlərin sınağından çıxmış adət-ənənələri qoruyub yaşadar. Zamanla insanlar arasında bu adət-ənənələrin bir çoxu ilə bağlı fərqli inanclar formalaşıb. Bu inanclar bütün ilboyu insanların həyatında müxtəlif dəyişikliklərlə xarakterizə olunur.

Novruzun simvolu olan göyərdilmiş səməni bərəkət, bolluq rəmzi sayılır. Deyərlər ki, səməni düz, şax vəziyyətdə qalxarsa, həmin il məhsul bol, əyri, nazik olduqda isə qıtlıq olacaq. Bayramdan sonra səməni axar suya axıdılır, arxasınca da şirni səpilir. Bununla da ilboyu evdə ruzi, bərəkətin bol olacağına inanılır.

Novruz bayramını od-ocaqsız, gur tonqalsız təsəvvür etmək mümkün deyil. İnsanlar, xüsusilə İlaxır çərşənbə axşamı böyük tonqallar yandırar və bu tonqalların üzərindən atlanarlar. Bununla da bədxah qüvvə və nəfəslərdən, qorxu və çətinliklərdən xilas olacaqlarına inanarlar. Tonqalda üzərlik yandırma da yenilənmə ilə bağlı icra olunan ayinlərdəndir. İnsanlar bununla hər hansı mənfi nəzəri dəf edəcəklərinə, onun vasitəsilə bədnəzər, pis niyyətlərin təmizlənəcəyinə inanırlar. Bayram axşamı hər kəs öz evində, öz ocağının başında olmalıdır. İnanca görə, əgər belə olmazsa, həmin insan yeddi il bayram süfrəsi görməz. Həmçinin həmin gün ailənin sayı qədər süfrədə şam yandırılar, niyyət tutular. Əgər şam sona qədər yanarsa, tutulan diləklərin qəbul olunacağına inanılar. Səhər tezdən isə axar suyun üstündən “ağırlığım-uğurluğum tökül bu suyun üstünə”, – deyib üç və ya yeddi dəfə tullanır, dərd-bəlaların, sıxıntıların köhnə ildə qalmasını arzu edərlər.

Ardını oxu...

 
 

Od çərşənbəsi

Xalqımızın pak ruhundan od alan ocağımız gur yansın, süfrələrimizdən ruzi-bərəkət əskik olmasın

Xalqımızın çoxəsrlik milli-mənəvi dəyərlərini, mədəniyyətini özündə əks etdirən Novruz bayramı çox qədim tarixə malikdir. Baharın gəlişini – varlığın canlanmasını, ana təbiətin “dirilmə”sini yeni ilin, yeni günün başlayacağını müjdələyən Novruza xalqımız Kiçik çillə çıxdıqdan sonra, bayrama bir ay qalmış hazırlaşmağa başlayır. Ev-eşikdə, həyət-bacada səliqə-sahman işləri görülür, arxlar, çay kənarları təmizlənir, əkiləcək toxumlar saf-çürük edilir, çərşənbə tonqalları üçün çır-çırpı, odun yığılıb saxlanılır.

Novruzun gəlişini böyük sevinc və səbirsizliklə gözləyən xalqımız bayrama dörd həftə qalmış hər çərşənbə axşamını təmtəraqla qeyd edir. Həmin çərşənbələr bunlardır: Su, Torpaq, Yel (külək) və nəhayət, sonuncu – Od çərşənbəsi. Od çərşənbəsinə xalq arasında “üskü çərşənbə”, “üskü gecəsi”, “addı çərşənbə” də deyirlər.

İlin sonuncu çərşənbəsi həm də “İlaxır çərşənbə” adlanır. Bu çərşənbəyə xüsusi hazırlıq görülər, evlər al-əlvan bəzədilər, döşəməyə rəngarəng xalça-palaz salınar. Ailənin hər bir üzvü təpədən-dırnağa təzə geyinər. Hamı bu günü bayram edər. İmkansız ailələrə qohum-əqrəbası, qonum-qonşusu əl tutar ki, kimsənin bayramı boş keçməsin.

Bu əziz gündə hər kəsin evində cürbəcür yeməklər bişirilər, soğan qabığı ilə yumurtalar boyanar, bol nemətlərlə bəzədilən bayram süfrələri açılar. Muxtar respublikanın rayonlarında bayram süfrəsinə maş çöçəsi, nimçə dəstənası, quru ərik kompotu, boyanmış bayram yumurtaları, “yeddiləvin”lə, yəni quru meyvə və çərəzlərlə bəzədilmiş xonçalar və digər təamlar düzülər. Həmin süfrənin şahı isə plov hesab olunur. Qaralı, sarıçiçəkli plovlar dəmlənər, üstünə xoruz, quş əti qoyular. Plovu dəmləməmişdən öncə bir ovuc düyünü götürüb atarlar evin damının üstünə ki, bu da quşların ruzisidir. Qoy quşlar da bayram etsin. Onların da payı tutular. İnanca görə, sonuncu çərşənbəni hər kəs öz ocağında keçirməli, öz evində bayram etməli, doğmaları ilə bərabər olmalıdır. Səfərlər, vacib işlər bayramdan sonraya saxlanmalıdır. Deyilənə görə, bu əziz günü evində bayram etməyən, onu ocağında qarşılamayan yeddi il evindən, doğma adamlarından ayrı düşər. Adətə görə, süfrə açılanda əziz bayramı öz evində keçirə bilməyənin də adına pay qoyular. Süfrəyə əyləşməzdən əvvəl bişirilmiş bayram çöçələrindən, dəmlənmiş plovdan da qonum-qonşuya pay tutular.

Ardını oxu...

 
 

Səhifə 1 > 186-dən

Joomla 1.5